جمعه, شهریور ۲, ۱۳۹۸
دانستنی های پزشکیسلامت

آب آوردن مغز یا هیدروسفالی(علت، علائم و درمان)

برای دانستنی های پزشکی در ابرمگ با ما باشید

از بیماری هیدروسفالی نمی توان پیشگیری کرد. آب آوردن مغز یا به عبارت دیگر زیاد شدن مایع

مغزی نخاعی در قسمت های مختلف مغز به شکل غیر طبیعی یکی از بیماری های خطرناک در مغز

است به طوری که به تشخیص و درمان فوری نیاز دارد.

هیدروسفالی یک واژه یونانی به معنای آب در سر است که نشان دهنده تجمع مایع مغزی-نخاعی

در داخل جمجه است. هیدروسفالی یک بیماری ناشی از افزایش حجم مایع مغزی نخاعی (CSF)

است که معمولا به علت انسداد جریان مایع مغزی-نخاعی در بطن ها یا در فضای ساب آراکنوئید

ایجاد می شود که ممکن است مادرزادی یا اکتسابی باشد.

نشانه های بیماری هیدروسفالی :

از جمله نشانه ها در نوزادان عبارتند از:

۱- افزایش سریع حجم سر

۲- ثابت شدن چشم ها به سمت پایین

۳- ایجاد نقاطی نرم در سطح جمجمه

۴- تشنج، استفراغ، نق نق زیاد

۵- میل کم به غذا

۶- حجم و قدرت کم ماهیچه

از جمله نشانه ها در کودکان عبارتند از:

۱- تغییر در ساختار صورت

۲- تغییر خلق و خو

۳- لوچ شدن چشم ها

۴- سردرد

۵- تاخیر در رشد

۶- اسپاسم عضلات

۷- عدم کنترل ادرار، عدم کنترل تعادل

۸- بزرگی غیر طبیعی سر

از جمله نشانه ها در بزرگسالان عبارتند از:

۱- سردردهای مزمن

۲- اختلالات روانی، کاهش حافظه

۳- عدم کنترل ادرار و مدفوع

۴- تغییر در شیوه راه رفتن

در میان بزرگسالان ۶۰ ساله و بالاتر، علائم و نشانه های هیدروسفالی شایع تر عبارتند از:

۱- از دست دادن کنترل مثانه یا میل مکرر به ادرار کردن

۲- از دست دادن حافظه

۳- از دست دادن مداوم مهارتهای تفکر یا استدلال دیگر

۴- سختی در راه رفتن

۵- هماهنگی یا تعادل ضعیف

تعریف:

هیدروسفالی یا آب آوردن مغز هیدروسفالی به تجمع مایع درون حفره­ های عمیق مغز (بطن مغز)

گفته می­ شود. مایع اضافی باعث افزایش سایز بطن مغز شدند و به مغز فشار وارد می کند.

مایع مغزی نخاعی از بطن­ های مغز عبور می­ کند و مغز و نخاع را شستشو می­ دهد.

اما فشار بسیار زیاد مایع مغزی نخاعی که به هیدروسفالی مرتبط است می ­تواند باعث آسیب

دیدگی بافت­ های مغز و اختلالات متعددی در عملکرد آن شود.

احتمال بروز هیدروسفالی در هر سنی وجود دارد، اما معمولا شیوع آن در میان نوزادان و افرادی که ۶۰ سال به بالا سن دارند، بیشتر است.

درمان جراحی هیدروسفالی می­ تواند به حفظ سطح طبیعی مایع مغزی نخاعی کمک کند. برای

کنترل علائم بیماری یا رفع مشکلات ناشی از هیدروسفالی به روش ­های درمانی متعددی نیاز است.

علل هیدروسفالی در بزرگسالان

بیماری هیدروسفالی در بزرگسالان بیشتر در نتیجه انسداد مسیر گردش مایع مغزی نخاعی

ایجاد می شود. از جمله عواملی که ریسک هیدروسفالی در بزرگسالان را افزایش می دهند

شامل عفونت در مغز مانند مننژیت ، صدمه به سر، خونریزی از رگ های مغزی و جراحیهای

مغزی می باشد.

مایع مغزی نخاعی نقش بسیار مهمی را در عملکرد مغز ایفا می­ کند.

وظایف این مایع عبارتند از:

باعث می ­شود که مغز درون جمجمه شناور باشد و وزن آن بیشتر از مایع اطراف آن باشد.

به عنوان بالشتک عمل می­ کند از آسیب دیدگی مغز در برابر ضربه جلوگیری می ­کند.مواد زائد

ناشی از متابولیسم مغز را دفع می ­کند.

برای حفظ فشار درون مغز به طور مداوم بین مغز و نخاع در حال حرکت است و تغییرات ایجاد

شده در سطح فشار خون مغز را جبران می­ کند.

پیشگیری از بیماری هیدروسفالی:

از بیماری هیدروسفالی نمی توان پیشگیری کرد، اما شما با انجام اقدامات زیر می توانید خطر

ابتلای کودکان و خود به این بیماری را کمتر کنید:

۱- مراقبت های دوران بارداری را حتماً به بهترین نحو انجام دهید.

۲- دریافت بموقع واکسن ها می تواند به جلوگیری از بیماری و عفونت هایی که سبب بروز

هیدروسفالی می شوند، کمک نماید.

۳- با انجام آزمایش های غربالگری به طور منظم می توانید اطمینان حاصل کنید که بیماری ها

و امراضی را که خطر ابتلا به هیدروسفالی را افزایش می دهند، در اسرع وقت درمان خواهید

کرد.

۴- با استفاده از تجهیزات ایمنی از قبیل کلاه ایمنی برای موتورسواری و کمربند ایمنی خودرو

می توانید خطر مصدومیت از ناحیه سر در تصادفات را کاهش دهید.

هیدروسفالی در بزرگسالان در نتیجه انسداد مسیر گردش مایع مغزی نخاعی ایجاد می شود.

نحوه تشخیص هیدروسفالی :

اگر به این که خودتان یا فرزندتان دچار هیدروسفالی است شک دارید، پزشکتان یک آزمایش بدنی

برای شناسایی نشانه ها و علائم انجام خواهد داد.

برای کودکان، پزشکان چشم ها که حالت گود رفته دارد، رفلکس های آرام، فونتانل برجسته و دور

سری که بزرگ تر از اندازه طبیعی باشد را چک می کنند.

همچنین ممکن است پزشک برای بررسی دقیق تر مغز شما از امواج فراصوت استفاده کند.

این تست ها از امواجی با فرکانس بالا برای ایجاد تصویری از مغز استفاده می کنند.

اسکن های تصویربرداری تشدیدی مغناطیسی (MRI) می توانند برای شناسایی نشانه های CSF

اضافی استفاده شود.

در MRI از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی برای تشکیل تصویری مقطعی از مغز استفاده می شود.

اسکن های محاسبه شده ی پرتونگاری مقطعی (CT) نیز می توانند برای تشخیص هیدروسفالی

در کودکان و بزرگسال استفاده شوند. سی تی اسکن از چندین امواج ایکس متفاوت برای تشکیل

تصویر مقطعی از مغز استفاده می کند.

این اسکن ها می تواند بزرگی بطن های مغزی که در نتیجه مقدار زیاد CSF اتفاق می افتد را

نشان دهد.

روش های درمان هیدروسفالی :

تجمع مایع در مغز با عمل جراحی درمان می شود. در هیدروسفالی مادرزادی و اکتسابی، نیاز

است که برای کاهش فشار بر روی مغز، درمان سریع انجام شود. اگر این بیماری درمان نشود

فشار بر روی مغز زیاد شده و باعث آسیب مغزی می شود. این بیماری با دو عمل جراحی زیر

قابل درمان است:

۱ – عمل جراحی شانت

۲ –  ونتریکولوستومی

شانت مغزی: CSF Shunting

عمل شانت عبارت است از انتقال مایع مغزی نخاعی از بطن به خارج از جمجمه. دستگاه شانت

از سه قسمت تشکیل شده است. یک لوله باریک و کوتاه که لوله ابتدایی است و درون بطن مغز

قرار می گیرد. دوم لوله انتهایی که بلند تر است و در فضای صفاق یا دهلیز قرار داده می شود.

قسمت سوم که قسمت حساس شانت است مخزن نام دارد که بین این دو قسمت قرار می گیرد.

در این قسمت دریچه ای تعبیه شده که جریان مایع مغزی نخاعی را تعیین می کند.

این دریچه ها ممکن است ثابت باشند و در فشار پایین، متوسط یا بالا اجازه تخلیه مایع مغزی

نخاعی را بدهند و یا اینکه فشار آنها قابل تنظیم از بیرون باشد.

انواع رایج عمل شانت عبارتند از:

الف: شانت بطنی صفاقی:

در این عمل مایع مغزی نخاعی از بطن به فضای شکم (صفاق) منتقل شده و توسط صفاق

جذب شده و وارد جریان خون میشود.

ب: شانت بطنی دهلیزی:

در این عمل لوله ابتدایی در بطن مغز قرار دارد اما لوله انتهایی شانت درون یکی از سیاهرگهای

گردن کار گذاشته می شود و بدین ترتیب مایع مغزی نخاعی به سمت دهلیز راست قلب هدایت

شده و وارد جریان خون می شود.

ج: شانت کمری:

در این نوع شانت گذاری لوله ابتدایی در کمر وارد فضای مایع مغزی نخاعی شده و لوله انتهایی

در فضای شکم قرارداده می شود.

هیدروسفالی که معمولا در افراد مسن ایجاد می شود گاهی با شنت درمان می شود

ونتریکولوستومی :

از عملی به نام ونتریکولوستومی (Ventriculostomy) می توان به جای گذاشتن شنت به منظور

ایجاد ارتباط بین یک بطن مغز برای زهکشی مایع مغزی نخاعی استفاده کرد.

این عمل شامل ایجاد یک سوراخ در انتهای یک بطن یا در بین دو بطن مغز می باشد تا مایع مغزی نخاعی از طریق آن از مغز تخلیه شود.

سایر عمل هایی که به عنوان جایگزینی برای عمل شنت گذاری انجام می شود، عبارتند از:

۱- جراحی پلکسکتومی مشیمیه یا انعقاد شبکه مشیمیه

۲- باز کردن یک مجرای تنگ برای عبور مایع

۳- سوراخ کردن (Fenestration) انتهای بطن سوم به روش اندوسکوپی

درمان NPH :

هیدروسفالی NPH، که معمولا در افراد مسن ایجاد می شود، گاهی اوقات با شنت درمان می شود.

هر چند همه افراد مبتلا نیاز به جراحی ندارند. آزمون تخلیه کمری یا آزمون انفوزیون کمری، یا

هر دو، می توانند تعیین کنند که آیا بیمار به عمل جراحی نیاز دارد یا خیر.

عوارض جراحی بیماری هیدروسفالی:

هر دو روش جراحی می تواند به عوارض منجر شود ؛ سیستم های شنت می توانند باعث توقف

تخلیه مایع مغزی نخاعی و یا ضعف در تنظیم زهکشی به دلیل خرابی های مکانیکی، انسداد یا

عفونت شوند. عوارض Ventriculostomy شامل خونریزی و عفونت است. هر گونه شکست نیاز

به توجه سریع، تجدید نظر جراحی و یا سایر مداخلات دارد ؛ نشانه ها و علائم مشکلات ، عبارتند از:

۱- تب

۲- تحریک پذیری

۳- خواب آلودگی

۴- تهوع یا استفراغ

۵- سردرد

۶- مشکلات دید

۷- قرمزی، درد یا حساسیت پوست در طول مسیر لوله شانت

۸- درد شکمی زمانی که شیر شانت در شکم است

۹- عود هر یک از علائم اولیه هیدروسفالی

دیدگاهتان را بنویسید